Türkiye önce YSK başkanın seçimlerde elektronik oylamaya geçileceğini açıklaması sonra gelen tepkiler üzerine sadece yurtdışı seçmenlerde uygulanacağını açıklamasıyla ESS ni gündemine almış oldu. 

Dünya’da bazı ülkelerde uygulansa da teknolojik olarak müdahalelere açık olması tartışmalara sebebiyet vermekte. Elektronik Seçim Sistemleri (ESS), 1990’lı yıllardan itibaren ülkelerin gündemlerinde zaman zaman kendine yer edinmiştir ve bazı ülkeler tarafından seçim süreçlerine entegre edilmiştir.

En son örneği de Gürcistan seçimlerinde oldu. Başta Cumhurbaşkanı olmak üzere vatandaşlar seçim sonuçlarına müdahale edildiğine inanıyor ve Halk hala sokaklarda direniyor. 30 yıla yakın bir süredir bu sistemlerin kullanıldığı ABD, Brezilya, Hindistan gibi ülkelerde dahi elektronik oylama sistemlerine tam olarak güvenilmemektedir. ABD Seçimlerine Rusya’nın müdahale ettiği uzun süre konuşulmuştu.

Son günlerde siyasetçiler ve bürokratlar tarafından yapılan açıklamalar ESS’lerini tekrar Türkiye’nin gündemine getirmiştir. Basında ve sosyal medyada yer alan haberler sonrasında Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından yapılan açıklamada “yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın elektronik ortamda oy kullanabilmeleri durumu haricinde, yurt içinde gerçekleşen hiçbir seçim türü için yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Açıklaması geldi.

YSK Başkanı Ahmet Yener’in Türkiye'nin elektronik seçime geçmesinin şart olduğu ve sistemin ilk etapta yurt dışı seçmen üzerinde denenebileceği ifadesine yer verilmiştir. Ayrıca geçtiğimiz şubat ayında ESS’ne geçilebilmesi için YSK uzmanlarının da yer aldığı Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi bünyesinde oluşturulan çalışma gruplarının teknik çalışmalara başladığı yazılmış ve çalışma grupları hakkında bilgi paylaşılmıştır. ESS’leri, teknolojinin bugün geldiği nokta dikkate alındığında demokratik seçimlerin daha güvenli ve verimli yürütülebilmesi için imkanlar sunduğu iddia edilse de vatandaşlarda genel kanı sistemlerin her zaman müdahaleye açık olduğu yönündedir. Bu konuda sosyal medyada paylaşım yapan Akut Kurucusu Nasuh Mahruki’nin tutuklanmasına sebep oldu.

Elektronik Seçim Sistemlerini Tercih Eden Ülkeler ABD, Hindistan, Brezilya, Belçika, Venezuela, Gürcistan ve Estonya uzun süredir ulusal seçimlerde ESS kullanmaktadırlar. Ancak Demokratik ülkelerde, küresel ölçekte bu sistemlere olan güven sorunları henüz tam olarak çözülemediğinden birçok ülke kâğıt oy pusulalarını kullanmaya devam etmektedir. Türkiye’de YSK’ye güven o kadar azalmış ki hala bir çok vatandaş parmak boyamanın gelmesini talep etmektedir. Ülkemizde seçimlerin elektronik olarak gerçekleştirilmesi halinde ortaya çıkabilecek problemler düşünüldüğünde,  geliştirilecek bir elektronik oylama sisteminin güvenilirliği, oy mahremiyetini sağlaması ve kullanıcı dostu olması açısından tüm paydaşların katılımı ile derinlemesine tartışılması zaruridir.

Uluslararası Demokrasi ve Seçim Desteği Enstitüsü verileri incelendiğinde Türkiye de dahil olmak üzere Demokrasinin güçlü olduğu  Avrupa, Güneydoğu Asya ve Orta Asya ülkeleri genel olarak elektronik oy kullanma sistemlerini tercih etmemektedirler

Öte yandan, Japonya, Hollanda, Almanya, İrlanda, Norveç ve Finlandiya gibi ülkelerin geçmişte elektronik oy verme sistemlerini kullanıp test ettikten sonra neden bu sistemlerden vazgeçtikleri de ayrıntılı bir şekilde incelenmelidir

Türkiye’de hangi oy verme sistemi tercih edilmelidir?

Öncelikle hangi seçim sistemi uygulanıyor olursa olsun güvenlik riskleri her zaman olacaktır. Burada asıl araştırılması gereken vatandaşların seçme ve seçilme hakkı güvence altına alınırken hangi sistemin daha az riskli olduğunun belirlenmesidir. Ayrıca sunucuların tamamı yine merkezi otoritenin kontrolündedir ve merkezi bir otoriteye tam olarak güveniliyormu? Hadi güvenildi yeterince düğüm (verilerin tutulacağı sunucuların her birisi) açamayabileceği için sistem saldırılara hala açık olacaktır. Ayrıca Seçimlerde son dakikada mühürsüz oyları kabul eden kararlar seçmenlerin seçimi denetleyen kurumlara güvenini sarsmıştır. Ancak sunucuların tamamı yine merkezi otoritenin kontrolündedir ve merkezi bir otoriteye tam olarak güveniliyor olsa da yeterince düğüm (verilerin tutulacağı sunucuların her birisi) açamayabileceği için sistem saldırılara hala açık olacaktır.

Dünyada bir çok ülke uzunca süredir elektronik oy verme sistemlerini kullanmalarına rağmen seçim güvenliği tartışmaları da halen sürmektedir.

“Bu Pilav Daha Çok Su Kaldırır”