Bazı ülkelerde cezalar ömür boyu hapse kadar uzanırken, Çin’de ise çok ağır yolsuzluklarla birleşen dosyalarda ölüm cezasına kadar varan hükümler görülebiliyor.

Türkiye’de yatırım fonları ve düşük dolaşımlı hisselerde yaşanan olağandışı fiyat hareketleri tartışması büyürken, kamuoyunun en çok konuştuğu başlıklardan biri “948 kat” iddiası oldu. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Tera Fon’un yatırımcıya kapalı olduğu dönemde 948 kat değer kazandığını öne sürerek, bu dönemde fonda kimlerin bulunduğunun ve ne kadar kazanç elde edildiğinin açıklanmasını istedi.

Sermaye Piyasası Kurulu ise açıklamasında, 2025’in son çeyreğinde bazı yatırım fonlarının fiili dolaşımı düşük hisselerde, şirketlerin temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunun gözlemlendiğini açıkladı. SPK, 28 Ağustos’ta yapılan düzenlemelerin fonlar üzerinden manipülasyon imkanını sınırlamak, yatırımcı tasarruflarını korumak ve şeffaflığı artırmak amacı taşıdığını bildirdi.

Peki aynı tablo, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Güney Kore veya Singapur gibi ülkelerde ortaya çıksaydı, sorumlular neyle karşılaşabilirdi?

ABD: 25 yıla kadar hapis ve kazancın geri alınması

ABD’de sermaye piyasası dolandırıcılığı ve manipülasyonunun niteliğine göre hem ceza soruşturması hem de düzenleyici kurumların yaptırımları devreye girebiliyor.

Federal hukukta menkul kıymet dolandırıcılığı için 25 yıla kadar hapis öngören düzenleme bulunuyor. Ayrıca para cezası, müsadere ve mağdurlara ödeme gibi sonuçlar da söz konusu olabiliyor.

İngiltere: Sınırsız para cezası ve 10 yıla kadar hapis

İngiltere’de piyasa manipülasyonu kapsamında ele alınıyor. Finansal Davranış Otoritesi FCA, piyasa suistimallerinde sınırsız para cezası, mahkeme tedbirleri ve kişinin düzenlenmiş finans sektöründe faaliyet göstermesinin yasaklanması gibi yaptırımlar uygulayabiliyor.

Ceza hukuku bakımından ise içeriden öğrenenlerin ticareti ve piyasa manipülasyonu için 10 yıla kadar hapis ve sınırsız para cezası gündeme gelebiliyor.

Yani İngiltere modelinde yalnızca “piyasaya yeni kurallar getirmek” değil, fiili manipülasyonu gerçekleştiren kişiye doğrudan hapis ve finansal yaptırım uygulanması da mümkün.

Fransa: 5 yıl hapis, 100 milyon avroya kadar ceza

Fransa’da yaptırımlar özellikle yüksek miktarlı haksız kazançlarda oldukça ağırlaşabiliyor.

Fransız mevzuatında bazı içeriden öğrenenlerin ticareti suçları için 5 yıla kadar hapis ve 100 milyon avroya kadar para cezası öngörülüyor. Para cezası, elde edilen menfaatin 10 katına kadar çıkarılabiliyor ve bazı durumlarda elde edilen menfaatin altında kalamıyor.

Bu sistemin dikkat çekici tarafı, cezanın yalnızca sabit bir rakama bağlanmaması; suçtan elde edilen ekonomik menfaatin büyüklüğünün de yaptırımın hesabında dikkate alınması.

Almanya: Çete veya ticari faaliyet halinde 10 yıla kadar hapis

Almanya’da piyasa manipülasyonu ve içeriden öğrenilen bilgilerin kullanılması sermaye piyasası mevzuatı kapsamında cezalandırılıyor.

Alman Menkul Kıymet Ticareti Yasası’nda bazı kasıtlı piyasa manipülasyonu ve bağlantılı ihlaller için 5 yıla kadar hapis veya para cezası öngörülüyor.

Ancak fiilin ticari olarak veya örgütlü bir yapı içerisinde gerçekleştirilmesi halinde ceza 1 yıldan 10 yıla kadar hapis seviyesine çıkabiliyor. Finansal denetim kuruluşları veya piyasa aktörleri tarafından görevin kötüye kullanılması da ağırlaştırıcı hükümler arasında yer alıyor.

Güney Kore: Kazanç büyüdükçe ceza da katlanıyor

Güney Kore’de ise özellikle elde edilen ekonomik kazanç üzerinden çok sert bir sistem kurulmuş durumda.

Sermaye piyasası mevzuatında piyasa manipülasyonu ve benzeri ihlaller için hapis cezasının yanında, elde edilen kazanç veya önlenen zararın 4 ila 6 katına kadar para cezası öngörülüyor.

Bakalım Türkiyede çoğu Kamuda olduğu bilinen bu sipükülatörler hakkında ne işlem yapılacak. İsimleri kamu oyuna açıklanacakmı?